Kur’an’daki deyimler (ve tercüme problemi)

0 18

Hz. Peygamber (s.a.v.)’in en büyük mucizesi olan Kur’an’ın başka dillere tercüme edilmesi elzem olmakla birlikle çok zordur. Bir dilin başka bir dile tam anlamıyla çevrilmesi mümkün değilken pek çok mecazi ifade içeren Kur’an’ın tercümesi elbette daha da zor olacaktır. Bunlarla birlikte Allah kelamı olan metne sadık kalma çabasını ve Kur’an’ın anlam vurgusunu göz önünde bulundurmak gereklidir.

Tebbet Suresi’nin 4. ayetindeki “hammaletel hatab” söz taşıyan, dedikodu yapan anlamında bir deyimdir. Günümüzdeki meallerin çoğunda bu ifade odun taşıyıcısı, odun hamalı olarak tercüme edilmiştir.
Hud Suresi’nin 56. ayetinde bulunan “ahizun bi nasıyetiha” ifadesi pek çok mealde perçemlerinden yakalamak olarak çevrilse de aslında etkisi altına almayı, bir konuda yetkili olmayı ifade eden deyimdir.
Kehf Suresi’nin 11. ayetinde “darabna ala azanihim” ifadesinin metine bağlı kalınarak kulakları üzerine ağırlık vurduk şeklinde çevrildiğini görüyoruz. Halbuki buradaki deyim onları uyuttuk, onları ağır bir uykuya daldırdık manasında kullanılmakta.

Yukarıda sadece anlamın ne kadar kısırlaşabileceğini göstermek için üç örnekle yetindiğimiz deyimsel ifadeler, Arap diline vakıfiyetiyle tanınan Zemahşeriye göre 115 adet olduğunu ifade ettiğimizde konunun önemi daha anlaşılır olacaktır.

Kur’andaki mecazi ifadelerin ve deyimlerin anlaşılıp tercüme edilmesi için sadece Arapça bilmek yeterli değildir. Dilin tarihsel değişimini de göz önünde bulundurarak, Kur’an’ın nazil olduğu dönemde deyimlerin kullanımı üzerinde incelemelerde bulunmak ve bunları tercüme edilecek dile anlamı koruyarak en uygun şekilde ifade edilmesini sağlamak lazımdır. Aksi taktirde okuyucuyu zorlayan, uzaklaştıran ve anlamı kısırlaştıran metinlere maruz kalırız.

Konuyla ilgili daha detaylı okuma yapmak için aşağıdaki kitapları edinebilir ve Dücane Cündioğlu’nun şu makalesini okuyabilirsiniz.

-Abdulcelil Bilgin, Kur’an’daki Deyimler ve Zemahşeri’nin Keşşaf’ı, Ankara Okulu Yayınları
-Dücane Cündioğlu,Kur’an’ı Anlamanın Anlamı, Kaknüs Yayınları

YORUM YAP

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir